De meeste Excel-gebruikers leren VERT.ZOEKEN als eerste zoekfunctie. Maar zodra je data complexer wordt, loop je tegen de beperkingen aan. INDEX/VERGELIJKEN lost die beperkingen op. We leggen het verschil uit met praktijkvoorbeelden.
Hoe werkt VERT.ZOEKEN?
VERT.ZOEKEN zoekt een waarde in de eerste kolom van een bereik en geeft een waarde terug uit een kolom rechts daarvan.
Syntaxis: =VERT.ZOEKEN(zoekwaarde; tabelmatrix; kolomindex; [benaderen])
Voorbeeld: je zoekt het salaris van een medewerker op basis van zijn personeelsnummer:
=VERT.ZOEKEN(A2; $D$2:$F$100; 3; 0)
Dit zoekt de waarde uit A2 in de eerste kolom van D2:F100 en geeft de waarde uit de derde kolom terug.
De beperkingen van VERT.ZOEKEN
- Alleen naar rechts zoeken: de zoekkolom moet altijd de meest linkse kolom zijn. Je kunt niet naar links zoeken.
- Kolomnummer is statisch: als je een kolom invoegt of verwijdert, klopt het kolomnummer niet meer en geeft de formule een verkeerd resultaat.
- Grote bestanden worden traag: VERT.ZOEKEN doorloopt de hele tabel, wat bij grote datasets merkbaar langzamer is.
Hoe werkt INDEX/VERGELIJKEN?
INDEX/VERGELIJKEN combineert twee functies:
- VERGELIJKEN: zoekt een waarde in een rij of kolom en geeft de positie terug
- INDEX: geeft de waarde op een bepaalde positie in een bereik terug
Syntaxis: =INDEX(retour-bereik; VERGELIJKEN(zoekwaarde; zoek-bereik; 0))
Hetzelfde voorbeeld:
=INDEX($F$2:$F$100; VERGELIJKEN(A2; $D$2:$D$100; 0))
Wanneer gebruik je welke formule?
| Situatie | Gebruik |
|---|---|
| Eenvoudige opzoekactie, zoekkolom staat links | VERT.ZOEKEN (eenvoudiger te schrijven) |
| Je wilt naar links zoeken | INDEX/VERGELIJKEN |
| Tabel verandert regelmatig (kolommen worden toegevoegd) | INDEX/VERGELIJKEN (geen vast kolomnummer) |
| Grote dataset met duizenden rijen | INDEX/VERGELIJKEN (sneller) |
| Zoeken op rij en kolom tegelijk | INDEX/VERGELIJKEN (met twee VERGELIJKEN-functies) |
Naar links zoeken: een praktijkvoorbeeld
Stel: je hebt een tabel waarbij de naam in kolom B staat en het personeelsnummer in kolom A (links ervan). Je wilt het personeelsnummer opzoeken op basis van de naam.
Met VERT.ZOEKEN lukt dit niet, want je kunt niet naar links zoeken. Met INDEX/VERGELIJKEN wel:
=INDEX($A$2:$A$100; VERGELIJKEN("Jan de Vries"; $B$2:$B$100; 0))
De moderne vervanger: XLOOKUP
Sinds Excel 365 is er een derde optie: XLOOKUP (in het Nederlands: X.ZOEKEN). Deze functie combineert het gemak van VERT.ZOEKEN met de flexibiliteit van INDEX/VERGELIJKEN. Je kunt er naar links en rechts mee zoeken, een alternatieve waarde opgeven als er niets wordt gevonden, en het werkt sneller op grote datasets.
Gebruik je Excel 365 of Excel 2021? Dan is X.ZOEKEN de aanbevolen keuze. Werk je met oudere versies? Dan is INDEX/VERGELIJKEN de beste optie.
Veelgestelde vragen
Is INDEX/VERGELIJKEN moeilijker te leren dan VERT.ZOEKEN?
In het begin voelt het ingewikkelder omdat je twee functies combineert. Na een paar keer oefenen wordt het patroon duidelijk en schrijf je het net zo snel als VERT.ZOEKEN.
Werkt INDEX/VERGELIJKEN ook in oudere Excel-versies?
Ja. INDEX en VERGELIJKEN bestaan al decennialang in Excel en werken in alle versies vanaf Excel 2007.
Wat als ik meerdere overeenkomsten wil vinden?
Zowel VERT.ZOEKEN als INDEX/VERGELIJKEN geven alleen de eerste overeenkomst terug. Voor meerdere resultaten gebruik je een combinatie met FILTER (Excel 365) of een matrixformule.
Meer leren over Excel-formules?
In de cursus Excel Functies en Formules oefen je met VERT.ZOEKEN, INDEX/VERGELIJKEN, ALS-functies en meer aan de hand van praktijkcases. Wil je ook de bredere Excel-vaardigheden aanscherpen? Dan is de Excel Gevorderd cursus een uitstekende aanvulling.