Dit artikel is gebaseerd op de Nederlandse versie van Excel.
Met voorwaardelijke opmaak geeft Excel cellen automatisch een kleur, pictogram of balk zodra ze aan een voorwaarde voldoen. Selecteer de cellen, ga naar het tabblad Start en kies Voorwaardelijke opmaak. Kies daarna een kant-en-klare regel, zoals Markeringsregels voor cellen > Groter dan, vul de waarde in en kies een opmaak. Verandert de inhoud van de cel, dan past de opmaak zich vanzelf aan.
Waarvoor gebruik je voorwaardelijke opmaak?
- Bedragen boven of onder een grens laten opvallen, zoals een budget dat wordt overschreden
- Deadlines kleuren die verlopen zijn of binnenkort verlopen
- Dubbele waarden in een lijst zichtbaar maken
- Een status als "Open" of "Afgerond" automatisch rood of groen maken
- In een oogopslag zien welke waarden het hoogst of laagst zijn met kleurenschalen of gegevensbalken
Voorwaardelijke opmaak toepassen in 4 stappen
Stap 1: Selecteer de cellen
Selecteer het bereik waarop de opmaak moet werken, bijvoorbeeld de kolom met omzetbedragen.
Stap 2: Open Voorwaardelijke opmaak
Ga naar het tabblad Start en klik in de groep Stijlen op Voorwaardelijke opmaak.
Stap 3: Kies een regel
Kies bijvoorbeeld Markeringsregels voor cellen > Groter dan. Typ de grenswaarde, bijvoorbeeld 10000.
Stap 4: Kies de opmaak
Kies in de keuzelijst een opmaak, zoals "Lichtrood opvulling met donkerrode tekst", of kies Aangepaste notatie voor je eigen kleuren. Klik op OK.
De belangrijkste soorten regels
Markeringsregels voor cellen
Hiermee kleur je cellen op basis van hun eigen waarde: groter dan, kleiner dan, tussen, gelijk aan, tekst die bevat, een datum (zoals "Volgende week") en Dubbele waarden.
Regels voor bovenste/onderste
Kleur bijvoorbeeld de 10 hoogste waarden, de onderste 10% of alle waarden boven het gemiddelde.
Gegevensbalken, kleurenschalen en pictogramseries
Deze geven een visuele indruk zonder vaste grens. Een gegevensbalk tekent een balk in de cel die meegroeit met de waarde. Een kleurenschaal kleurt van bijvoorbeeld rood (laag) naar groen (hoog). Pictogramseries tonen pijlen, stoplichten of sterren.
Voorbeeld: verlopen deadlines rood kleuren met een formule
Wil je dat een hele rij kleurt in plaats van een enkele cel, of is je voorwaarde complexer? Gebruik dan een formule. Stel dat je in kolom C deadlines hebt staan in de rijen 2 tot en met 50:
- Selecteer A2:F50 (de hele tabel, zonder kopregel).
- Kies Start > Voorwaardelijke opmaak > Nieuwe regel.
- Kies Een formule gebruiken om te bepalen welke cellen worden opgemaakt.
- Typ de formule:
=$C2<VANDAAG() - Klik op Opmaak, kies een rode opvulling en klik twee keer op OK.
Let op het dollarteken voor de C. Daarmee kijkt elke cel in de rij naar de deadline in kolom C, terwijl het rijnummer meeschuift. Zonder dat dollarteken kleurt alleen de cel in kolom C, of klopt de opmaak niet.
Nog een voorbeeld: kleur rijen met de status "Afgerond" in kolom E groen met =$E2="Afgerond".
Voorbeeld: omzet per maand vergelijken met gegevensbalken
Heb je een overzicht met omzet per maand, dan wil je snel zien welke maanden sterk of zwak waren. Selecteer de cellen met de bedragen en kies Start > Voorwaardelijke opmaak > Gegevensbalken. Kies een kleur. In elke cel verschijnt een balk: hoe hoger het bedrag, hoe langer de balk. De getallen blijven gewoon zichtbaar, dus het overzicht blijft leesbaar.
Liever kleuren? Kies dan Kleurenschalen, bijvoorbeeld van rood via geel naar groen. De laagste maand wordt rood, de hoogste groen. Dit werkt goed in een kleine tabel; bij honderden rijen wordt het snel onrustig.
Voorbeeld: cellen met een bepaald woord markeren
Wil je alle cellen laten opvallen waarin bijvoorbeeld "spoed" staat? Selecteer de kolom en kies Markeringsregels voor cellen > Tekst die bevat. Typ spoed en kies een opmaak. Excel kijkt niet naar hoofdletters, dus "Spoed" en "SPOED" worden ook gemarkeerd.
Regels beheren, aanpassen of verwijderen
Via Start > Voorwaardelijke opmaak > Regels beheren zie je alle regels voor de selectie of het hele werkblad. Hier kun je een regel bewerken, verwijderen of de volgorde aanpassen. Regels bovenaan gaan voor.
Wil je alles in een keer weghalen? Kies Start > Voorwaardelijke opmaak > Regels wissen en dan Regels uit geselecteerde cellen wissen of Regels van het hele blad wissen.
Veelvoorkomende problemen
- De opmaak kleurt de verkeerde cellen: controleer de dollartekens in je formule en of de formule klopt voor de eerste rij van je selectie.
- Getallen worden niet herkend: staan je getallen als tekst opgeslagen (vaak na het plakken uit een ander systeem), dan werkt "Groter dan" niet goed. Zet ze eerst om naar getallen.
- Het bestand wordt traag: veel regels op hele kolommen kunnen Excel vertragen. Beperk het bereik tot de cellen die je echt gebruikt, of werk met een tabel.
- Twee regels botsen: kijk in Regels beheren welke regel bovenaan staat.
Tip: combineer met een tabel
Zet je gegevens in een Excel-tabel (Ctrl+T), dan groeit de voorwaardelijke opmaak automatisch mee als je nieuwe rijen toevoegt. Lees hoe dat werkt in een tabel maken in Excel.
Veelgestelde vragen
Kan ik voorwaardelijke opmaak kopiëren naar andere cellen?
Ja. Gebruik de knop Opmaak kopiëren/plakken (het kwastje) op het tabblad Start, of kopieer de cel en kies Plakken speciaal > Opmaak.
Hoe vind ik dubbele waarden met voorwaardelijke opmaak?
Selecteer de kolom en kies Start > Voorwaardelijke opmaak > Markeringsregels voor cellen > Dubbele waarden. Alle waarden die vaker voorkomen krijgen een kleur.
Kan ik op basis van een andere cel kleuren?
Ja, met een formule. Bijvoorbeeld =$D2>$G$1 kleurt de rij als het bedrag in kolom D hoger is dan de grenswaarde in cel G1.
Werkt voorwaardelijke opmaak ook in Excel Online?
Ja, de meeste regels zijn ook beschikbaar in Excel voor het web via Start, Voorwaardelijke opmaak.
Meer leren over Excel?
Voorwaardelijke opmaak komt aan bod in onze Excel Basis cursus. Wil je verder met formules in regels en slimme overzichten? Dan past de Excel Gevorderd cursus goed. Lees ook hoe je een dropdown menu maakt en combineer het met kleuren per keuze.