Excel-tips

Excel uitleg: van eerste formule tot draaitabel

ma 26 okt6 min lezen

Excel zit op bijna elke werkplek, maar de meeste mensen gebruiken maar een klein deel ervan. Op deze pagina vind je alle Excel-uitleg van Compu Act op een rij: van de basis tot draaitabellen, opzoekfuncties en Excel met AI. Per onderwerp lees je kort wat het is en wanneer je het nodig hebt, met een link naar de volledige handleiding.

Alle uitleg is gebaseerd op de Nederlandse versie van Excel. Waar het uitmaakt, staan de Engelse functienamen erbij.

Hoe werkt Excel?

Een Excel-bestand heet een werkmap. Een werkmap bestaat uit een of meer werkbladen: de tabbladen onderaan. Elk werkblad is een raster van kolommen (A, B, C) en rijen (1, 2, 3). Waar een kolom en een rij elkaar kruisen, zit een cel, bijvoorbeeld B3.

In een cel zet je tekst, een getal, een datum of een formule. Een formule begint altijd met een =-teken, zoals =A1+A2 of =SOM(A1:A10). Bovenaan zie je de formulebalk: daar staat wat er echt in de geselecteerde cel zit. Staat er in de cel 250 maar in de formulebalk =B2*10, dan is het resultaat berekend en verandert het mee als B2 verandert. Dat is de kracht van Excel: je bouwt een berekening één keer en hij blijft kloppen.

In de Nederlandse Excel scheid je de onderdelen van een formule met een puntkomma (=ALS(A1>10;"ja";"nee")). In de Engelse versie is dat een komma. Kopieer je een formule van een Engelse website en krijg je een foutmelding, dan is dit meestal de oorzaak.

Beginnen met Excel: de basis

Met deze onderwerpen werk je meteen sneller en overzichtelijker, ook als je Excel nog niet vaak gebruikt.

  • Een tabel maken in Excel: zet je gegevens om in een echte tabel. Je krijgt automatisch filterknoppen, opmaak en formules die meegroeien als je rijen toevoegt.
  • Sorteren en filteren: zet een lijst op volgorde of laat alleen de rijen zien die je nodig hebt, zonder iets te verwijderen.
  • Rij of kolom vastzetten: houd de kopjes in beeld terwijl je door een lange lijst scrolt.
  • Dropdown menu maken: laat collega's kiezen uit een vaste lijst, zodat iedereen dezelfde waarden invult.
  • Excel sneltoetsen: de tien toetscombinaties die je dagelijks tijd besparen.
  • Excel naar PDF: een werkblad of selectie netjes opslaan als PDF, op één pagina en zonder afgesneden kolommen.

Rekenen en formules

Formules zijn waar Excel echt werk voor je doet. Begin met de basisformules en breid daarna uit met voorwaarden.

  • Excel formules voor beginners: de tien formules die je het meest tegenkomt, zoals SOM, GEMIDDELDE, MAX en ALS.
  • De ALS-functie: laat Excel een keuze maken op basis van een voorwaarde, bijvoorbeeld "doel gehaald" of "nog niet".
  • SOM.ALS en AANTAL.ALS: optellen of tellen met een voorwaarde, zoals de omzet per regio of het aantal open facturen.
  • Percentage berekenen: groei, korting, aandeel en btw, met de formules erbij.
  • Vermenigvuldigen in Excel: van een simpele vermenigvuldiging tot een hele kolom keer een vast getal.
  • Getallen afronden: AFRONDEN, AFRONDEN.NAAR.BOVEN en AFRONDEN.NAAR.BENEDEN, en het verschil met alleen minder decimalen tonen.
  • Tekst samenvoegen: voornaam en achternaam in één cel met &, TEKST.SAMENVOEGEN of TEKST.COMBINEREN.
  • Cellen samenvoegen: drie manieren, en het alternatief dat sorteren en filteren niet in de weg zit.

Gegevens opzoeken: VERT.ZOEKEN en X.ZOEKEN

Opzoekfuncties halen een waarde uit een andere tabel: de prijs bij een artikelnummer, de afdeling bij een medewerker. Er zijn twee varianten die je moet kennen.

VERT.ZOEKEN (VLOOKUP)X.ZOEKEN (XLOOKUP)
Beschikbaar inAlle Excel-versiesMicrosoft 365 en Excel 2021 of nieuwer
ZoekrichtingAlleen naar rechtsAlle kanten op
Kolom invoegen in de tabelFormule kan brekenBlijft werken
Niets gevonden#N/B, tenzij je ALS.FOUT gebruiktEigen melding in de formule

Lees de volledige uitleg in verticaal zoeken in Excel en X.ZOEKEN in Excel. Werk je met een nieuwe versie van Excel, begin dan met X.ZOEKEN.

Analyseren en presenteren

Heb je veel gegevens, dan wil je snel zien wat erin zit en dat helder laten zien aan anderen.

  • Draaitabel maken: vat duizenden rijen in een paar klikken samen, bijvoorbeeld omzet per maand per verkoper. Inclusief filteren en verversen.
  • Grafiek maken: welk grafiektype past bij je gegevens en hoe maak je hem leesbaar.
  • Voorwaardelijke opmaak: kleur cellen automatisch, zodat uitschieters, deadlines en dubbele waarden meteen opvallen.
  • Power Query: importeer en schoon gegevens op uit andere bestanden of systemen, en ververs ze met één klik in plaats van elke maand opnieuw te knippen en plakken.

Excel en AI

Met Copilot en andere AI-tools laat je Excel formules voorstellen, gegevens samenvatten en trends benoemen. Dat werkt het best als je zelf begrijpt wat de formule doet, zodat je kunt controleren of het klopt.

Welk niveau past bij jou?

Lees je liever niet alles zelf uit, of wil je het in één keer goed leren met een trainer die je vragen beantwoordt? Dit zijn de Excel-cursussen per niveau.

Je wiltCursus
Excel leren vanaf het begin: invoeren, opmaken, eenvoudige formulesExcel Basis
Sneller werken met grotere bestanden, ALS, opzoeken en tabellenExcel Gevorderd
Alle belangrijke functies en formules goed beheersenExcel: Functies en Formules
Rapporteren met draaitabellen en grafiekenExcel: Draaitabellen en Grafieken
Werk automatiseren met macro's en VBAExcel met VBA
Excel voor begrotingen, analyses en financiële rapportagesExcel voor Financials
Copilot en AI inzetten in ExcelExcel met AI

Alle cursussen zijn in kleine groepen, klassikaal op 17 locaties of live online, en met certificaat. Bekijk het overzicht van alle Excel cursussen.

Veelgestelde vragen over Excel

Is Excel moeilijk om te leren?

De basis niet. Gegevens invoeren, opmaken en optellen leer je in een paar uur. Het wordt lastiger bij formules met voorwaarden, opzoekfuncties en draaitabellen. Wie die stap zelf probeert te zetten, loopt vaak vast op kleine dingen, zoals een puntkomma of een vastgezette celverwijzing ($A$1).

Hoe lang duurt het om Excel te leren?

Voor de basis is één cursusdag genoeg om zelfstandig met Excel te werken. Voor gevorderd gebruik, zoals ALS, X.ZOEKEN en draaitabellen, reken je op een tweede dag en daarna oefenen met je eigen bestanden.

Wat is het verschil tussen Excel en Google Sheets?

Ze lijken veel op elkaar en de meeste formules werken in beide. Excel is uitgebreider, vooral bij grote bestanden, draaitabellen, Power Query en macro's. Google Sheets is handig om tegelijk online samen te werken, maar dat kan met Excel in Microsoft 365 ook.

Welke versie van Excel heb ik?

Ga naar Bestand > Account en kijk onder Productinformatie. Staat daar Microsoft 365, dan heb je de nieuwste functies, zoals X.ZOEKEN en Copilot (als je organisatie daar een licentie voor heeft).